موسسه فرهنگی هنری فرهنگسازان حجة بن الحسن (عج)
حوزه معارف اسلامی

بازدید : 40 مرتبه
تاریخ : شنبه 29 آبان 1395

به نام خدا

اربعین روز بازگشت کاروان اسیران تسلیت باد



«اربعین‏» از اصطلاحات رایجى است که در متون اسلامى کاربرد زیادى دارد. مثلاً در برخى از روایات به عنوان نماد کمال و حدى براى تصفیه باطن قلمداد شده است. در این نوشتار به مناسبت روز اربعین شهادت امام حسین علیه السلام برخى از موارد کاربرد این واژه اکه در فرهنگ اسلامى به مناسبت‏ هاى گوناگون به آن اشاره شده، که پس از ذکر نمونه برکات اربعین تقدیم می‏ شود.


 زیارت اربعین برکات آن

تولد فاطمه (س ) حاصل ریاضت اربعین ‏

دورى پیامبر از مردم ، انس با خدا و عبادت و نماز و روزه چهل روز دلیل بر قداست و ‏شخصیت ملکوتى حضرت فاطمه علیهاالسلام است . چنانچه قبل از بعثت نیز پیامبر خدا ‏صلى الله علیه و آله از مردم کناره گرفت و در غار حرا به عبادت و مناجات با خدا ‏پرداخت . همچنین اشتیاق حضرت خدیجه علیهاالسلام به دیدار پیامبر و قبول هدیه حق ‏در دوران ریاضت رسول خدا صلى الله علیه و آله و برکاتى که اربعین دارد، قابل توجه ‏است ، چنانچه فرمود:

من اخلص عبد لله -اربعین صباحا الا جرت ینابیع الحکمة من قلبه ‏على لسانه ؛ ‏

کسى که چهل شبانه روز براى خدا اخلاص پیشه کند، چشمه هاى حکمت از قلب وى بر ‏زبانش جارى مى شود.

بحارالانوار، ج 70، ص 242.‏

1- جابر به سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله عمل کرد و به عنوان نخستین زائر در اربعین حسینی ، در موقعیتی دشوار، این سنت عظیم را بنیان نهاد.

 قل رسول الله  صلی الله علیه و آله و سلم

یا جابِرُ زُر قَبْرَ الْحُسَیْن فَاِنَّ زِیارَتَهُ تَعْدِلُ مِأَةَ حَجَّةٍ وَ اِنَّ قَبْرَالحسین بن علی تُرْعَةٌ مِنْ تُرُعِ الْجَنّة ... وَ اِنَّ کَربلا اَرْضُ الجَنّة»

ای جابر، قبر حسین علیه السلام را زیارت کن؛ زیرا پاداش زیارت قبر حسین علیه السلام با پاداش انجام دادن صد حجّ(مستحبی) برابر است؛ و در حقیقت قبر حسین بن علی علیه السلام گلزاری از گلزارهای بهشت است... و زمین کربلا، زمین بهشت به شمار می آید.

2- چهل روز گریه بر امام حسین علیه السلام

امام صادق علیه السلام در روایتى به بیان گریه موجودات عالم بر سالار شهیدان پرداخته، به زراره مى‏فرماید:

« یا زرارة! إنَّ السَّماءَ بَکَت عَلَى الحُسَینِ علیه السلام أربَعینَ صَباحا بِالدَّمِ، و إنَّ الأَرضَ بَکَت أربَعینَ صَباحا بِالسَّوادِ، و إنَّ الشَّمسَ بَکَت أربَعینَ صَباحا بِالکُسوفِ وَ الحُمرَةِ.

3- زیارت اربعین از نشانه‏ هاى ایمان و تشیع

قَالَ أَبو مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ الْعَسْکرِی(ع):عَلَامَاتُ الْمُومِنِ خَمْسٌ صَلَاةُ الْخَمْسِینَ وَ زِیارَةُ الْأَرْبَعِینَ وَ التَّخَتُّمُ فِی الْیمِینِ وَ تَعْفِیرُ الْجَبِینِ وَ الْجَهْرُ بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ [تهذیب الأحکام، ج6، ص52].

نشانه‏هاى مؤمنان (شیعیان) پنچ چیز است: خواندن پنجاه و یک رکعت نماز در هر روز (17 رکعت واجب و 34 رکعت نافله)، زیارت اربعین امام حسین علیه السلام، داشتن انگشتر در دست راست، و ساییدن پیشانى به خاک، و بلند خواندن بسم الله الرحمن الرحیم در نمازها

4-شهادت چهل مؤمن

امام صادق علیه السلام فرمود:« اِذا ماتَ الْمُؤْمِنُ فَحَضَرَ جِنازَتَهُ اَرْبَعُونَرَجُلاً مِنَ الْمُوْمِنینَ فَقالُوا اَللّهُمَّ اِنّا لا نَعْلَمُ مِنْهُ اِلاّ خَیْراً وَ اَنْتَ اَعْلَمُ مِنّا قالَ اللّهُ تَبارَکَ وَ تَعالى اِنّى قَدْ اَجَزْتُ شَهادَتَکُمْ وَ غَفَرْتُ لَهُ ما عَلِمْتُ مِمّا لا تَعْلَمُونَ». ؛ هر گاه یکى از اهل ایمان بمیرد و بر جنازه او چهل نفر از مؤمنین حضور یابند و گواهى دهند که پروردگارا! ما به جز خوبى و نیکى از این شخص ندیده‏ایم و تو از ما داناتر هستى، خداوند متعال مى‏فرماید: من نیز شهادت شما را پذیرفتم و آنچه [ از بدی ها و گناهان] از او مى ‏دانستم که شما بى‏ اطلاع بودید، همه را بخشیدم.»

5- منع غیبت اشخاص

قال رسول الله(ص):مَنِ اغْتَابَ مُسْلِماً أَوْ مُسْلِمَةً لَمْ یقْبَلِ اللَّهُ تَعَالَى صَلَاتَهُ وَ لَا صِیامَهُ أَرْبَعِینَ یوْماً وَ لَیلَةً إِلَّا أَنْ یغْفِرَ لَهُ صَاحِبُهُ  

[جامع الأخبار، ص146].

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم فرمودند :هزکس پشت سر برادر دینی اش غیبت کند تا چهل روز نماز و روزه اش پذیرفته نمیشود مگر اینکه غیبت شونده از او راضی شود

6- دعا براى چهل مؤمن

امام صادق(ع) یکى از مهم‏ ترین عوامل استجابت دعا را مقدم شمردن دیگر مؤمنین در هنگام دعا مى‏داند . آن حضرت مى‏فرماید: « مَنْ قدَّمَ اربعینَ من المؤمنین ثُمَّ دعا استُجیبَ لَه. ؛ هر کس چهل نفر از مؤمنین را در دعا کردن بر خود مقدم بدارد، سپس حاجات خود را بطلبد، دعاى او به اجابت ‏خواهد رسید.»

7-  منع سوگند دروغ

کسی که سوگند دروغ یاد کند تا چهل روز منتظر قهر الهى باشد. قال الصادق(ع): الْیَمِینُ الْغَمُوسُ یُنْتَظَرُ بِهَا أَرْبَعِینَ لَیْلَةً

[ثواب الأعمال، ص226].

8-  آمرزش چهل گناه

حضرت باقرعلیه السلام یکى از حقوق واجب مسلمانان بر عهده همدیگر را، حضور در تشییع جنازه آنان مى‏شمارد و با توجه به اهمیت آن، تاثیر معنوى این حضور را نیز بیان مى‏کند: « من حمل جنازة من اربع جوانبها غفرالله له اربعین کبیرة ؛ کسى که جنازه‏اى را از چهار طرف حمل کند، خداوند متعال چهل گناه کبیره او را خواهد بخشید.»

9-  آثار چهل روز اخلاص

امام رضا علیه السلام از پیامبر گرامى اسلام صلى الله علیه و آله چنین نقل فرمود ما أخْلَصَ عَبدُ لللهِ عَزّوجلّ اربَعینَ صَباحاً الاّ جَرَتْ یَنابیعَ الْحِکْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلی لِسانِهِ. ؛ هیچ بنده‏اى چهل روز اعمال خود را خالصانه به درگاه حضرت حق انجام نمى‏دهد، مگر این که خداوند متعال چشمه سارهاى حکمت را از قلب او به زبانش جارى مى ‏سازد.»

عیون اخبار الرضا علیه السلام، ج‏1، ص‏74، ح‏321

10- یاران حضرت مهدى علیه السلام

هنگامى که حضرت مهدى علیه السلام ظهور مى‏کند هر یک از یاران و شیعیان آن حضرت معادل نیروى چهل مرد قدرت روحى و بدنى خواهد داشت. امام سجاد علیه السلام فرمود: « إذا قامَ قائمنا أذهَبَ الله عَن شیعَتِنا العاهَه و جَعَل قلُوبَهُم کَزُبَرِ الحدیدِ وَ جَعَل قُوَّة الرَّجُلِ مِنهُم قُوَّةَ أربعینَ رَجُلاً وَ یَکُونُونَ حُکّام الأرضِ وَ سَنامَها» ؛ هر گاه قائم ما قیام کند، خداوند متعال از شیعیان ما آفت، بلا و سستى را دور خواهد کرد و دل هاى آنان را همانند پاره‏هاى آهن قوى و محکم مى‏نماید و نیروى هر یک از آنان را معادل نیروى چهل مرد قرار خواهد داد

الخصال، ج‏2، ص‏541، ح‏14.»

11- فقرا از پولدارها زودتر به بهشت میروند

. قال الصادق(ع):إِنَّ فُقَرَاءَ الْمُسْلِمِینَ یتَقَلَّبُونَ فِی رِیاضِ الْجَنَّةِ قَبْلَ أَغْنِیائِهِمْ بِأَرْبَعِینَ خَرِیفاً    [کافى، ج2، ص260].

12- وای به حال شرابخواران

قال رسول الله(ص):یا عَلِی شَارِبُ الْخَمْرِ لَا یقْبَلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ صَلَاتَهُ أَرْبَعِینَ یوْماً فَإِنْ مَاتَ فِی الْأَرْبَعِینَ مَاتَ کافِراً

[من لا یحضره الفقیه، ج4، ص352].

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم  فرموند علی جان شراب خوار تا چهل روز نماز و روزه اش قبول نمیشود و اگر در این مدت بمیرد کافر مرده است.

13- تاثیر ذکر بعد نماز

کسی که در عقب نماز واجب چهل بارسُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکبَرُبگوید هرچه بخواهد به او داده مى‏شود. قال الصادق(ع):مَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکبَرُ أَرْبَعِینَ مَرَّةً فِی دُبُرِ کلِّ صَلَاةٍ فَرِیضَةٍ قَبْلَ أَنْ یثْنِی رِجْلَیهِ ثُمَّ سَأَلَ اللَّهَ أُعْطِی مَا سَأَلَ

[وسائل الشیعة، ج6، ص455].

14 حفظ چهل حدیث

قال رسول الله(ص):مَنْ حَفِظَ مِنْ أُمَّتِی أَرْبَعِینَ حَدِیثاً مِمَّا یحْتَاجُونَ إِلَیهِ مِنْ أَمْرِ دِینِهِمْ بَعَثَهُ اللَّهُ یوْمَ الْقِیامَةِ فَقِیهاً عَالِماً

وسائل الشیعه، ج27، ص94].

حضرت رسول اکرم صلى الله علیه و آله در زمینه پاسدارى از فرهنگ و معارف اسلام مى‏فرماید:« من حفظ من امتى اربعین حدیثا مما یحتاجون الیه من امر دینهم بعثه الله یوم القیامة فقیها عالما . هر کس از امت من چهل حدیث از احادیث دینى مورد نیاز جامعه را حفظ کند خداوند متعال او را در روز قیامت ‏به عنوان فقیه و دانشمند محشور خواهد کرد.»

15- اصلاح تا چهل سالگى

اساسا افراد سعادتمند و کسانى که به دنبال خوشبختى و کمال هستند تا سن چهل سالگى در اعمال و رفتارشان نشانه‏هاى اصلاح پیدا مى‏شود؛ اما اگر تا سن چهل سالگى تغییراتى در رفتارهاى زشت و ناپسند آنان ایجاد نگردد، بعد از آن اصلاح آنان مشکل خواهد بود.

رسول گرامى اسلام صلى الله علیه و آله در این زمینه به مسلمانان هشدار داده و فرموده است: :« اِذا بَلَغَ الرَّجُلُ اَربَعینَ سَنَةً وَ لَم یَغلِب خَیرُهُ شَرَّهُ قَبَّلَ الشَّیطانُ بَینَ عَینَیهِ وَ قالَ: هذا وَجهٌ لا یُفلِحُ؛.؛ هنگامى که شخص به سن چهل سالگى پا مى‏گذارد و کارهاى نیک او از اعمال زشتش بیشتر نباشد، شیطان پیشانى او را بوسیده، مى‏گوید: این چهره‏اى است که دیگر روى سعادت و خوشبختى را نخواهد دید .» و در حدیث دیگرى آن حضرت افراد چهل ساله‏اى را که به سوى صلاح گام برنمى‏دارند از دوزخیان به شمار مى‏آورد و مى‏فرماید: « فرد چهل ساله‏اى که در اندیشه کارهاى نیک نباشد، براى ورود به آتش جهنم خود را آماده کند که نجات او مشکل است.»

مشکاة الانوار، ص‏295

16هشدار به چهل ساله‏ ها

همین که سن انسان به چهل رسید خداوند به فرشتگان مى‏فرماید: به اندازه لازم به او عمر دادم بر او سخت بگیرید و کارهایش را با دقت ثبت کنید. قال الصادق(ع):إِنَّ الْعَبْدَ لَفِی فُسْحَةٍ مِنْ أَمْرِهِ مَا بَینَهُ وَ بَینَ أَرْبَعِینَ سَنَةً فَإِذَا بَلَغَ أَرْبَعِینَ سَنَةً أَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى مَلَکیهِ قَدْ عَمَّرْتُ عَبْدِی هَذَا عُمُراً فَغَلِّظَا وَ شَدِّدَا وَ تَحَفَّظَا وَ اکتُبَا عَلَیهِ قَلِیلَ عَمَلِهِ وَ کثِیرَهُ وَ صَغِیرَهُ وَ کبِیرَهُ

[کافى، ج8، ص108].

امام زین‏العابدین علیه السلام فرمود: « اذا بلغ الرجل اربعین سنة نادى مناد من السماء دنا الرحیل فاعد زادا و لقد کان فیما مضى اذا اتت على الرجل اربعون سنة حاسب نفسه ؛ هر گاه شخصى به سن چهل سالگى برسد فرشته‏اى از سوى خداوند در آسمان ندا مى‏دهد که هنگام سفر نزدیک است، زاد و توشه سفر را مهیا کن و در گذشته هنگامى که فردى به چهل سالگى مى‏رسید، با نفس خود محاسبه مى‏کرد.»

مستدرک الوسائل، ج‏12، ص‏156/ مجموعه ورام، ج‏1، ص‏35

و از رسول گرامى اسلام نقل است که « خداوند فرشته‏اى را مامور کرده است تا در هر شب صدا بزند: « یَا أَبْنَاءَ الْأَرْبَعِینَ! مَا ذَا أَعْدَدْتُمْ لِلِقَاءِ رَبِّکُمْ ؛ اى کسانى که چهلمین بهار عمر خود را سپرى مى‏کنید! براى ملاقات با پروردگارتان چه چیزى آماده کرده‏اید [و چه پاسخى دارید؟]»

مستدرک الوسائل، ج‏12، ص‏157

17- ارزش عدالت گسترى

امام موسى بن جعفر علیهماالسلام در تفسیر آیه « یحیى الارض بعد موتها» فرمود: « خداوند زمین را با قطرات باران احیاء نمى‏کند، بلکه با مردان عدالت گستر زنده مى‏گرداند ... و این عمل از منافع مادى چهل روز باران بهتر و پربارتر است.»

تهذیب الاحکام، ج‏10، ص‏146

18 . حقوق همسایه

رسول گرامى اسلام به منظور سالم سازى و ایجاد روحیه اعتماد و اطمینان به همدیگر و همچنین تقویت وحدت و انس و الفت در جامعه اسلامى درباره حدود همسایگى و رعایت ‏حقوق آنان مى‏فرماید:« کُلُّ اَرْبَعِینَ داراً جِیرانٌ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ وَ عَنْ یَمِینِهِ وَ عَنْ شِمالِهِ ؛ تا چهل خانه از چهار سوى منزل یک مسلمان، از رو به ‏رو، پشت ‏سر، از سمت راست و از سمت چپ، همسایه یک مسلمان به شمار مى ‏آید.»

وسائل الشیعة، ج‏12، ص‏132

پیامبر صلى الله علیه و آله ضمن بیان این پیام حکیمانه، به حضرت على علیه السلام و سلمان و ابوذر و مقداد دستور داد که در میان مسلمانان ندا دهند که اى مردم! این حدود همسایگى است و: « انه لا ایمان لمن لم یامن جاره بوائقه ؛ کسانى که همسایگانشان از شر و آزار آنان در امان نیستند، ایمان ندارند    

مستدرک الوسائل، ج ‏8، ص‏431.»

19 . هشدار به محتکران

امام صادق علیه السلام به تاجرانى که براى منافع مادى خود اجناس مورد نیاز مردم را انبار کرده، با قیمت هاى گزاف مى‏فروشند، شدیدا هشدار مى‏دهد و مى‏فرماید:« الحکرة فی الخِصب أربعون یوماً وفی الشدة والبلاء ثلاثة أیام فمازاد على الاربعین یوما فى الخصب فصاحبه ملعون و مازاد على ثلاثة ایام فى العسرة فصاحبه ملعون  ؛ مدت نگهداری در انبار   جنس هاى مورد نیاز مردم در روزگار فراوانى، چهل روز است و در روزهاى سخت فقط سه روز . اگر بازرگانى در ایام فراوانى جنس، بیش از چهل روز و در هنگام دشوارى بیش از سه روز انبار کند، لعنت ‏خدا بر او باد.»    الکافى، ج‏5، ص‏165

20 . چله نشینى براى حاجت

مولاى متقیان على علیه السلام فرمود:« خداوند متعال به حضرت داود وحى کرد:« اِنَّکَ نِعْمَ الْعَبْدُ لَوْلا اَنَّکَ تَاْکُلُ مِنْ بَیْتِ الْمالِ، وَلا تَعْمَلُ بِیَدِکَ شَیْئا، فَبَکی داوُودُ علیه السلام اَرْبَعِینَ صَباحا »؛ «اى داود! اگر از بیت‏المال تغذیه نمى ‏کردى و از دست رنج‏ خودت امرار معاش مى‏نمودى، چقدر بنده خوبى بودى!»

حضرت داوود چهل صبح با ناله و زارى به درگاه احدیت استغاثه کرد و از خداوند خواست تا مشکل او را رفع نماید. خداوند متعال نیز مقدمات آهنگرى را در اختیار او گذاشت . به این ترتیب، حضرت داوود، به کار زره‏ سازى پرداخت. او هر روز یک زره مى‏ساخت و به هزار درهم مى‏فروخت تا این که با ساختن سیصد و شصت زره که به مبلغ سیصد و شصت هزار درهم فروخت، سرمایه‏اى به دست آورد و از بیت‏المال بى‏ نیاز شد.»

وسائل الشیعه، ج‏17، ص‏37

و روز وُرُود جابربن عبدالله انصارى است به کربلا بجهت زیارت امام حسین علیه السلام و او اوّل زائر آن حضرت است و زیارت آن حضرت در این روز مستحب است .

آیا جابر در روز اربعین کاروان اهل بیت علیهم السلام را نیز زیارت کرد؟ در این باره، چهار نظر وجود دارد:

1 ـ امام سجاد علیه السلام و همراهانش درهمان اربعین اول (20 صفر سال 61) از شام به کربلا آمد و در همان روز با جابر ملاقات کردند.

2 ـ این ملاقات، در اربعین دوم همان سال یا در اربعین سال بعد (سال 62 هجری) تحقق یافت.

3 ـ جابر و همراهان در اربعین اول سال 61 هجری به زیارت قبر امام حسین علیه السلام توفیق یافتند، ولی ملاقات اهل بیت علیهم السلام بعد از خروج از کوفه، در مسیر خود به شام نخست به کربلا آمدند، به زیارت پرداختند و سپس به شام رفتند؛ آنها در این روز که مصادف با اربعین بود با جابر و همراهانش ملاقات کردند.

4 ـ ای جابر، قبر حسین علیه السلام را زیارت کن؛ زیرا پاداش زیارت قبرحسین علیه السلام با پاداش انجام دادن صد حجّ (مستحبی) برابر است به نظر می رسد که نظر سوم و چهارم از بقیه مناسب تر است.



لینک ثابت
موضوع : مناسبت ماه ها و روزها - اربعین حسینی تسلیت باد
ارسال توسط farhangsazan
صفحه ی بعدی (/572857-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%AF/2) 1 صفحه ی قبلی (0)
نمایش صفحه ی 1 از 1   |   12 نمایش در هر صفحه

مطالب اخیر
نظر سنجی
پیوند ها

اسلایدر

دانلود فیلم